Kunst en wonen in de Kolenkitbuurt

Foto: Nick van Rookhuijzen

Stilte. Absolute doodse stilte. Zelfs de vogels fluiten niet. Het zonnetje schijnt wel, maar de straat doet ontzettend koud aan. Daar – bij die muur – staat een kapot geroeste fiets. De bladeren hopen zich op zonder dat iemand er iets aan doet. De flats staan troosteloos op een rijtje. Verlaten. Dat is de indruk die je er krijgt. Dit is de Kolenkitbuurt. En midden in deze buurt staat THE BOOKSTORE…

Nee, dat is geen boekenwinkel. Het heeft eigenlijk niks met boeken te maken. Waar het wel mee te maken heeft is kunst. Kunst als wapen tegen de verloedering van de buurt. THE BOOKSTORE is een project voor kunstenaars, door kunstenaars. Kunstenaars mogen voor een gereduceerde prijs een appartement huren en inruil daarvoor moeten ze iets terug doen voor de buurt. Vijftien kunstenaars uit verschillende landen werken en wonen in de Kolenkitbuurt en laten de buurtbewoners kennis maken met kunst.

THE BOOKSTORE PROJECT
Is een initiatief van The New Collagists en Stadgenoot, een van de grootste woningcorporaties van Amsterdam. The New Collagists bestaat uit het kunstenaarsduo Johanna de Schipper en Kelly Kerssens. Na velen uren brainstormen en maanden hard werken hebben zij dit project tot stand laten komen. Hoe zijn zij op dit idee gekomen?

“Dat is een heel proces, dat gaat niet van de een op andere dag. Ik heb voor de woningbouwvereniging gewerkt. Daar werkte ik onder anderen als gastvrouw en ik zette projecten op. Dat deed ik samen met Kelly. Ik was binnen het bedrijf ook een beetje aan het netwerken en maakte ik kennis met Henk Dokter. Hij had op een gegeven moment het idee om buurtwijken te gaan sturen op doelgroepen. Het was natuurlijk iets wat al langer speelde, maar om het daadwerkelijk in praktijk te brengen is een heel ander verhaal,” zegt Johanna de Schipper. Het kunstenaarsduo heeft zich vanaf dat moment volledig ingezet voor dit project.

Het opzetten van zo een project is niet alleen een kwestie van kunstenaars in legen huizen neerzetten en kunst maken. Er gaat heel wat aan vooraf. De huizen moeten opgeknapt worden, en dat is een behoorlijke klus. Veel van de huizen waren krotten en om het enigszins leefbaar te maken, moest er veel gebeuren. En dat met weinig tot geen geld. De meeste tijd zit dan ook in het aansturen van de kunstenaars. Kelly: “Tijdens een intake gesprek zit zo iemand vol met wilde ideeën en plannen, maar als ze dan hier wonen dan is het een heel ander verhaal. Dan moeten ze gaan kijken wat er echt in een wijk gebeurt en wat kan ik echt betekenen. Hoe ga ik het aanpakken?”

“Ik denk als veel mensen de website zien, dat ze dan denken van: Wow! Jullie zijn goed bezig. En dat zijn we ook. Het is niet alleen een hoop blablabla, je moet ook daadwerkelijk iets gaan doen. Een kunstenaar vindt dat dan wel een moeilijke omschakeling. Dat proces moet je toch goed in de gaten houden, want de kunstenaars vliegen alle kanten op. Het is wel heel erg leuk hoor, want al de mensen die wij hebben aangenomen staan er wel heel erg achter het project,” weet Johanna, Kelly aan te vullen.

Schaken en taart eten
Het atelier van THE BOOKSTORE wordt niet alleen gebruikt voor kunst, maar ook voor kleinschaliger projecten om buurtbewoners samen te brengen. Op dinsdag vind je er een ‘doorgeefwinkel’. De kunstenaars zamelen kleding in en de bewoners mogen de kleren gratis en voor niets meenemen. Ook wordt er die dag taart gegeten en geschaakt.

“Er komen wel mensen, maar niet veel. Eigenlijk vind ik het wel goed lopen, als je kijkt naar hoe lastig het is om mensen binnen te krijgen. We moeten nog even kijken wat aanslaat,” zegt Johanna de Schipper.

De doorgeefwinkel. (Foto: Nick van Rookhuijzen)

De sfeer oogt rommelig en kleurrijk, het geeft een beetje een Koninginnedag gevoel. Buiten het atelier staan rekken vol kleding. Op de vensterbanken staan afgetrapte, maar ook hele nieuwe schoenen. Klaar om met de volgende eigenaar mee te gaan. Gezellig is het zeker. Buiten staat een tafeltje met wat magazines en een schaakbord. Terwijl twee mensen aan het schaken zijn, staat de rest er omheen. Ze kletsen wat af met een kop thee in hun handen en een stuk taart in hun mond.

Doorgeefwinkel
Omdat het nog vroeg is, zijn er nog niet veel buurtbewoners aanwezig. Wat nu rond het atelier in de Kolenkitbuurt hang, zijn voornamelijk de kunstenaars. Wel zijn de buurtbewoners nieuwsgierig. Ze schuifelen een paar keer voorbij of hangen uit het raam.

“Het ziet er leuk uit, maar wat moet ik daar?” vraagt een van de buurtbewoners zich af. “Mensen zijn nog wat schuw, je ziet wel dat ze willen, maar daadwerkelijk naar binnen komen is een andere stap,” zegt Kelly Kerssens. “Wat heel erg opvalt, is dat er veel studenten op af komen. Ouderen ook, maar het ligt heel erg aan wat. Op zo een kledingruilmiddag komen vooral veel studenten. Op filmavonden komen vooral ook wat oudere bewoners. Er is een kunstenares die veel dingen doet met naaien en breien en zij gaat een workshop geven. Daarmee gaat ze proberen om ook meer allochtonen aan te trekken. Allochtone vrouwen mogen veel minder en dat moet je wel heel erg sturen op je activiteiten.”

THE BOOKSTORE PROJECT blijft door gaan tot dat de gemeente besluit om de leegstaande huizen te slopen.

De kolenkitbuurt in het kort
De Kolenkitbuurt is al jaren een achterstandswijk. Criminaliteit, armoede, werkloosheid en probleemjongeren zorgen ervoor dat de wijk de slechtste buurt van Nederland wordt. In 2003 is de stedelijke vernieuwing van start gegaan en 2009 zijn veel gebouwen gesloopt. Veel huizen staat nog op de wachtlijst voor renovatie of sloop en staan daardoor leeg. THE BOOKSTORE geeft kunstenaars een kans om tegen lage huren in deze leegstaande woningen te verblijven en de verloedering van de buurt tegen te gaan.

Leave a Reply